Skip to main content

[ghi chép 5] "Nhưng mà, ở đây, giờ biết là lỗi tại ai ?" (*)

1. Mấy hôm nay lùm xùm chuyện ăn cá quá, dù mình bận thi, nhưng tin ngập cả news feed. Gọi viber về nhà cũng thấy mẹ kêu giờ chả dám ăn cá. Nhưng mà cá không ăn được, là lỗi tại ai?

Bây giờ là lỗi của công ty nào đổ trộm chất thải ra sông ra biển. Thế sao mà công ty đổ trộm được? Công ty bèn hỏi câu khác, nhưng mà chúng tôi sản xuất thép bán được nhiều tiền hơn cá nên đừng có chỉ trích chúng tôi? Nhưng ở nhà mẹ hỏi: Không ăn cá nhá? Người bán cá cũng hỏi: Thế không bán cá thì làm sao sống?

Nói chung không ai nhận lỗi, tôi chỉ ăn cá cũng không có lỗi. Tóm lại lỗi tại con cá. Con cá lại quyết dùng quyền im lặng. Nên lỗi chưa biết là của ai.

2. Chuyện con cá chỉ là chuyện nhỏ, liên quan đến chuyện lớn hơn một tí: Về Việt Nam không ăn cá có sống được không?

Ảnh chôm trên mạng, đường Phan Đình Phùng. Mê đường này dã man. Hồi cấp 2 đi học toàn tưởng tượng ngày xưa đường đất rồi vua chúa sống như nào, có hay bị muỗi đốt không hoho


Đi học ở Tây về thì nên ăn cá kho hay sushi, có nên góp sức đào nhiều ao cá để ai cũng có cá ăn?

Hôm trước mình đọc bài báo viết về cuộc thi Hùng biện Socrates của trường Luật HN mà hãi quá. Hãi cái tên cuộc thi từ năm trước rồi, giờ hãi thêm những câu hỏi và câu trả lời đưa ra. Chị Trang Hạ hỏi bạn: Những bộ phim mới nổi gần đây như Hậu duệ mặt trời, Tình yêu không có lỗi, lỗi ở bạn thân có làm giới trẻ lệch lạc về suy nghĩ?
Bạn ấy nghĩ xong trả lời: Nếu từ bé chúng ta dạy con cháu mình yêu lịch sử dân tộc; nếu từ bé ta đã kể những câu chuyện về tinh thần hào hùng dân tộc, những câu nói của cha anh về lòng yêu nước, yêu quê hương, thì có sợ gì giới trẻ của chúng ta chịu ảnh hưởng bởi một bộ phim?”.

rồi bạn ấy đoạt giải quán quân.

Thiệt thòi ở chỗ mình không nghe được full version của câu trả lời ấy, mà nếu đây là full version cả full HD rồi thì sợ quá. Câu trả lời trớt quớt ấy thuyết phục được cả ban giám khảo toàn những người quyền không cao thì status cũng nhiều likes.
Bới bèo ra bọ xem sao: "chúng ta" là ai? ai "dạy" ai? và nỗi sợ này có thật hay không?

Thật dễ dàng đổ lỗi cho người khác. Đổ lỗi cho người ta xâm lấn nhà mình. Đổ lỗi cho giáo dục thiếu sót. Đổ lỗi cho giới trẻ chưa được dạy dỗ đến nơi đến chốn.

Đằng sau một câu trả lời hồn nhiên, dễ đồng tình là một thái độ đã hằn sâu vào nếp nghĩ. Lỗi sai không phải của mình. Chính vấn đề này đã được nhắc đến trong show Bitches in Town của VJ Thùy Minh, và chị cũng đưa ra câu trả lời tương tự bạn sinh viên kia.

Bản thân mình dần nhận ra là đã đến lúc phải nhìn nhận rằng nước mình chỉ là một chấm bé xíu trên bản đồ thế giới. Nên bị láng giềng ảnh hưởng là điều đương nhiên! Người bé nhưng cứ thích kèn cựa với thằng ngồi cạnh to hơn. Sao cứ phải nghĩ là mình chuẩn mực? Mỗi quốc gia điều là tổng hòa của những căn tính khác nhau. Nhật Bản với Hàn Quốc khác nhau đâu chỉ phải vì một bên ăn kimbap còn bên kia ăn sushi?

Trước tiên, những người đưa ra câu hỏi, và sau đó là những người trả lời, đã nghe câu "Yếu thì đừng ra gió" chưa nhỉ? Trước khi thành cường quốc văn hóa như bây giờ, mình đọc thấy người Hàn Quốc cắp cặp đi học Hollywood mãi. Rồi giờ một tháng có cả chục bộ phim điện ảnh quốc nội ra rạp. Và nhìn lại nước mình. Một nền văn hóa đọc được gầy dựng bằng tác phẩm dịch là chủ yếu (mà Eco bảo như thế là không ổn đâu), với những nhà xuất bản được nhà nước bao bọc, dịch những cuốn sách kinh điển, bán chỉ vài nghìn quyển nhưng không bận tâm lỗ lãi. Những cơ quan văn hóa được biết đến bằng kiếm duyệt và án phạt dành cho những cô người mẫu mặc ít hơn một diện tích quy định.
Ghé mắt nhìn sang Hàn Quốc, ai hoạt động giải trí mà có scandal thì cho nghỉ ở nhà. Chứ không phải cứ "tôi là nghệ sĩ" xong rải tâm thư lên báo với cả đi làm phim mấy tiếng thanh minh tôi hoàn toàn trong trắng.

Nhìn xung quanh ai cũng là bạn, tay bắt mặt mừng. Mọi người đều vui không ai có lỗi. Trách nhiệm thuộc về hư vô.

3. Trách nhiệm phải quy về cá nhân, lỗi gây ra phải có tác giả. Tóm lại có con thì cho ở nhà home schooling !

(*) mượn câu của cụ Nguyễn Tuân - idol của mình hồi bé: "Nhưng mà, ở đây, giờ biết nên gửi tặng ai?" (đề tựa cuốn Thiếu quê hương, 1940)

Comments

Popular posts from this blog

điều ước cho năm 2016

Gần đây, có một câu hỏi luôn làm tôi trăn trở: Làm thế nào để "tốt" hơn? Dù đã học đến năm thứ 2 Đại học (đáng lẽ phải là năm thứ 3), tôi vẫn cảm thấy cuộc sống cả ở trong và bên ngoài trường lớp của mình còn nhiều chới với. Những khuyết điểm vốn có, dù đã nhận thấy từ lâu, tôi vẫn cố tình lờ đi và chính vì thế, vẫn dậm chân tại một phiên bản còn nhiều hạn chế. Không lúc nào tôi không cảm thấy biết ơn vì đã được ưu ái hơn so với nỗ lực bỏ ra, đồng thời luôn sợ hãi vì sự yếu đuối dễ thỏa mãn của bản thân. Tôi không sinh ra với trí tuệ vượt trội, từ nhỏ cũng không sống trong môi trường trí thức. Vì vậy, không có cách nào khác là dùng nỗ lực của chính mình để bù lấp các khiếm khuyết. Thiên tài cũng phải cố gắng, đó chính là điều tôi học được từ Umberto Eco. Trước khi xuất bản tiểu thuyết đầu tay năm bốn mươi tám tuổi, Eco đã là một học giả nổi bật ở cả hai lĩnh vực là medieval studies và semiotics. Con đường để trở nên vĩ đại thật gian nan, nhưng cuộc chiến với bả...

Nghệ thuật viết truyện ngắn (haha)

Có một dạo mình rất muốn tìm hiểu về kỹ thuật viết truyện ngắn, điều mà mình cho là rất đơn giản (vì có vẻ được dạy ở Mỹ rất nhiều) nhưng lại khó nắm bắt (học chuyên ngành Văn bậc đại học ở Pháp không được dạy, huhu). Vậy nên trong bài này mình chỉ viết về một số thứ mình nhận thấy trên đường học mò, học mót, chứ không áp dụng lý thuyết hay quy tắc nào cả. Truyện ngắn là hình thức đơn giản nhất trong sáng tạo văn chương hư cấu. Hạt nhân của truyện ngắn là « hành động » (action), cũng giống như trong nguyên tắc kinh điển về kể chuyện theo Aristote. Mọi yếu tố tạo nên một truyện ngắn phải xoay quanh hành động này. Truyện ngụ ngôn của La Fontaine là một ví dụ của truyện ngắn : con cáo ăn chùm nho. Nhưng điều làm một câu chuyện hay hay dở, là do bối cảnh, hay tình huống quyết định. Chùm nho cao quá tầm với của con cáo. Trong tình huống này không có sự cân bằng, và nhân vật vật lộn trong hoàn cảnh đó. Hai tác giả mà mình thích đọc truyện ngắn của họ nhất là Kafka và...

no man's land hay là Vua Lear và Manon Lescaut

King Lear và đoạn kết của Manon Lescaut (các hình ảnh trong bài được lấy từ nhiều nguồn trên internet) Khái niệm " no man's land " trong bài được hiểu với nghĩa: vùng đất không có người ở hay không có sự hiện diện của con người. Khi bị hai con gái bỏ rơi, Lear hóa điên và đi vào cơn bão. Mưa gió hay sự thịnh nộ của thánh thần đã khiến Lear trở thành hình tượng chân thực nhất cho condition humaine (*): khi tất cả của cải vật chất, địa vị đều tan rã, con người trở về nhân dạng trần trụi của mình. Điều đó đã được Shakespeare hé lộ với Poor Tom (Edgar giả dạng) để mào đầu cho bi kịch của Lear. (tóm tắt Vua Lear bằng tiếng Việt tại đây ) Act 3, scene 4 Why, thou wert better in thy grave than to answer with thy uncovered body this extremity of the skies.—Is man no more than this? Consider him well.—Thou owest the worm no silk, the beast no hide, the sheep no wool, the cat no perfume. Ha! Here’s three on ’s are sophisticated. Thou art the thing itself. Unac...